|
Birinci Kısım-
Amaç, Kapsam, Tanımlar
Madde 1 – Amaç
Madde 2 – Kapsam
Madde 3 - Tanımlar
İkinci Kısım -
Tüketicinin Korunması ve Aydınlatılması
Madde 4 - Ayıplı Mal ve Hizmetler
Madde 5 - Satıştan Kaçınma
Madde 6 - Taksitli Satışlar
Madde 7 - Kampanyalı Satışlar
Madde 8 - Kapıdan Satışlar
Madde 9 - Kapıdan Satışlarda
Satıcının Yükümlülüğü
Madde 10 - Tüketici Kredisi
Madde 11 - Süreli Yayınlar
Madde 12 - Etiket
Madde 13 - Garanti Belgesi
Madde 14 - Tanıtma ve Kullanma
Kılavuzu
Madde 15 - Servis Hizmetleri
Madde 16 - Ticari Reklam ve
İlanlar
Madde 17 - Reklam Kurulu
Madde 18 - Zararlı ve Tehlikeli
Mal ve Hizmetler
Madde 19 - Kalite Denetimi
Madde 20 - Tüketicinin Eğitilmesi
Üçüncü Kısım -
Tüketici Kuruluşları
Madde 21 - Tüketici Konseyi
Madde 22 - Tüketici Sorunları
Hakem Heyeti
Dördüncü Kısım-
Yargılamaya ve Cezaya İlişkin Hükümler
Madde 23 - Tüketici Mahkemeleri
Madde 24 - Üretimin, Satışın
Durdurulması ve Malın Toplatılması
Madde 25 - Ceza Hükümleri
Madde 26 - Cezalarda Yetki,
İtiraz ve Zamanaşımı
Beşinci Kısım-
Çeşitli Hükümler
Madde 27 - Denetim
Madde 28 - Laboratuar
Madde 29 - Ödenek
Madde 30 - Diğer Hükümler
Madde 31 - Yönetmelikler ve
Düzenlemeler
Madde 32 - Kaldırılan Hükümler
Madde 33 - Yürürlük
Madde 34 - Yürütme
BİRİNCİ KISIM -
Amaç, Kapsam, Tanımlar Madde
1 - Amaç
Bu Kanunun amacı, ekonominin
gereklerine ve kamu yararına uygun olarak tüketicinin sağlık
ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarını koruyucu, aydınlatıcı,
eğitici, zararlarını tazmin edici, çevresel tehlikelerden
korunmasını sağlayıcı önlemleri almak ve tüketicilerin
kendilerini koruyucu girişimlerini özendirmek ve bu konudaki
politikaların oluşturulmasında gönüllü örgütlenmeleri teşvik
etmeye ilişkin hususları düzenlemektir.
Madde 2 -
Kapsam
Bu Kanun, 1 inci maddede
belirtilen amaçlarla mal ve hizmet piyasalarında tüketicinin
taraflardan birini oluşturduğu her türlü hukuki işlemi kapsar.
Madde 3 -
Tanımlar
Bu Kanunun
uygulanmasında;
a) Bakanlık: Sanayi ve Ticaret
Bakanlığını,
b) Bakan: Sanayi ve Ticaret
Bakanını,
c) Mal: Ticaret konusu taşınır
eşyayı,
d) Hizmet: Bir ücret ya da
menfaat karşılığında yapılan bedeni ve/veya fikri
faaliyetleri,
e) Standart: Türk standardını,
f) Tüketici: Bir mal veya hizmeti
özel amaçlarla satın alarak nihai olarak kullanan veya tüketen
gerçek veya tüzel kişiyi,
g) Satıcı: Kamu kurum ve
kuruluşları da dahil olmak üzere tüketiciye mal ve hizmet
sunan gerçek veya tüzel kişileri,
h) İmalatçı-Üretici: Kamu kurum
ve kuruluşları da dahil olmak üzere tüketiciye sunulmuş olan
mal veya hizmetleri ya da bu mal veya hizmetlerin
hammaddelerini yahut ara mallarını üretenleri,
i) Tüketici Örgütleri:
Tüketicinin korunması amacıyla kurulan dernek, vakıf ve
tüketim kooperatiflerini, İfade eder.
İKİNCİ KISIM -
Tüketicinin Korunması ve Aydınlatılması
Madde 4 -
Ayıplı Mal ve Hizmetler
Ambalajında, etiketinde, tanıtma
ve kullanma kılavuzunda yer alan veya satıcı tarafından
vaadedilen veya standardında tespit edilen nitelik ve/veya
niceliğine aykırı olan ya da tahsis veya kullanım amacı
bakımından değerini veya tüketicinin ondan beklediği faydaları
azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik
eksiklikler içeren mal veya hizmetler, ayıplı mal veya ayıplı
hizmet olarak kabul edilir.
Satın alınan malın ayıplı
olduğunun anlaşılması halinde; tüketici, malı teslim aldığı
tarihten itibaren 15 gün içerisinde bu malları satıcı firmaya
geri vererek değiştirilmesini veya ödediği bedelin iadesini
veya ayıbın neden olduğu değer kaybının bedelden indirimini ya
da ücretsiz olarak tamirini talep edebilir. Tüketici bu
taleplerden herhangi birisini tercihte serbesttir. Satıcı
tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle
yükümlüdür. Ayıplı maldan ve/veya ayıplı malın neden olduğu
her türlü zarardan dolayı tüketiciye karşı satıcı, bayi,
acente, imalatçı-üretici ve ithalatçı, müştereken ve
müteselsilin sorumludurlar. Satılan malın ayıplı olduğunun
bilinmemesi bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Satılan malın
ayıbı gizli nitelikte ise veya ayıp tüketiciden hile ile
gizlenmişse, satıcı 15 gün içerisinde kendisine
başvurulmadığını öne sürerek sorumluluktan kurtulamaz. Satıcı
daha uzun bir süre için garanti vermemiş ise, ayıplı maldan ve
ayıplı malın neden olduğu her türlü zararlardan dolayı
açılacak davalar, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile
malın tüketiciye teslimi tarihinden itibaren 2 yıllık zaman
aşımına tabidir. Ancak satıcı, satılan malın ayıbını
tüketiciden hile ile gizlemiş ise, 2 yıllık zaman aşımı
süresinden yararlanamaz. Ayıplı hizmetler hakkında da
yukarıdaki hükümler uygulanır. Ayıplı hizmetin yeniden
görülmesi imkânsızlaşmışsa veya amaca aykırı sonuçlar
doğuracak nitelikte ise, bedel iadesinde tüketicinin ayıplı
hizmetten sağladığı fayda kadar indirim yapılır. Ayıplı olduğu
bilinerek satın alınan mal ve hizmetler hakkında yukarıdaki
hükümler uygulanmaz. Satışa sunulacak kullanılmış, tamir
edilmiş veya ayıplı mal üzerine veya ambalajına, imalatçı veya
satıcı tarafından alıcının kolaylıkla okuyabileceği şekilde
"Özürlüdür" ibaresini içeren bir etiket konulması zorunludur.
Bu durum, tüketiciye verilen fatura, fiş veya satış belgesi
üzerinde de gösterilir. Yalnızca ayıplı mal satan veya
işyerinin bir kat ya da reyon gibi bir bölümünü sürekli olarak
ayıplı mal satışına tahsis etmiş olan satıcılara yukarıdaki
fıkra hükmü uygulanmaz.
Madde 5 -
Satıştan Kaçınma
Üzerinde "numunedir" veya
"satılık değildir" ibaresi bulunmayan bir malın; ticari bir
kuruluşun vitrininde, rafında veya açıkça görülebilir herhangi
bir yerinde teşhir edilmesi, onun stokta bulunduğu anlamına
gelir. Satıcı teşhir ettiği malların satışından kaçınamaz.
Satılmadığı halde satılmış gibi gösteremez.
Hizmetlerin satışından da haklı
bir sebep olmaksızın kaçınılamaz. Satıcı, bir mal veya
hizmetin satışını, o mal veya hizmetin kendisi tarafından
belirlenen miktar, sayı, ebat veya süresi kadar satın alınması
ya da başka bir malın veya hizmetin satın alınması koşuluna
bağlı kılamaz. Malın ya da hizmetin belli miktar, sayı, ebat
ya da süre koşuluyla satılması, teamül, ticari örf veya
adetten ise, üçüncü fıkra hükmü uygulanmaz.
Madde 6 -
Taksitli Satışlar
Taksitli satışlarda; tüketici,
borçlandığı toplam miktarı önceden ödeme hakkına sahiptir.
Tüketici aynı zamanda, bir taksit miktarından az olmamak
şartıyla bir veya birden fazla taksit ödemesinde bulunabilir.
Her iki durumda da satıcı, ödenen miktara göre gerekli faiz
indirimini yapmakla yükümlüdür. Satıcı, taksitlerden birinin
veya birkaçının ödenmemesi halinde kalan borcun tümünün
ifasını talep etme hakkını saklı tutmuşsa, bu hak; ancak
satıcının bütün edimlerini ifa etmiş olması durumunda ve
tüketicinin ifa edilmemiş bir ediminin üzerinden en az dört
hafta geçmiş olması ve satıcının en az bir haftalık bir süre
vererek muacceliyet uyarısında bulunması koşullarıyla
kullanılabilir. Taraflarca belirlenen ve tüketiciye yazılı
olarak bildirilen mal veya hizmetin toplam satış fiyatı hiçbir
şekilde arttırılamaz. Taksitli satışlarda satıcı, aşağıdaki
bilgileri yazılı olarak bildirmek ve taraflar arasında
akdedilen sözleşmenin bir nüshasını tüketiciye vermek
zorundadır.
a) Mal ve hizmetlerin peşin satış
fiyatı,
b) Vadeye göre faiz ile birlikte
ödenecek toplam satış fiyatı,
c) Faiz miktarı, faizin
hesaplandığı yıllık oran ve gecikme faiz oranı,
d) Ön ödeme tutarı,
e) Ödeme planı.
Madde 7 -
Kampanyalı Satışlar
Gazete, radyo, televizyon ilanı
vesaire yollarla halka duyurularak düzenlenen kampanyalara
iştirakçi kabul etmek suretiyle ve malın veya hizmetin
bilahare teslim edilmesi veya yerine getirilmesi vaadiyle
yapılan satışlarda, ilan ve taahhüt edilen mal ve hizmetlerin
teslimatının zamanında yapılmaması, fiyat, nitelik ve
miktarında anlaşmalara aykırı davranılması durumunda, satıcı,
bayi, acente, temsilci, imalatçı-üretici ve ithalatçı
müştereken ve müteselsilen sorumludur. Kampanyalı satış olarak
nitelendirilemeyen ancak, malın veya hizmetin bilahare teslim
veya yerine getirilmesi koşuluyla yapılan her türlü satışlar
da birinci fıkra hükmüne tabidir. Kampanyalı satışlarda
satıcı, 6. maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen bilgilere ek
olarak, "kampanya bitiş tarihi" ve "malın veya hizmetin teslim
veya yerine getirilme tarih ve şekli"ne ilişkin bilgileri de
yazılı olarak vermekle yükümlüdür. Taksitle yapılan kampanyalı
satışlarda, 6. maddenin birinci ve ikinci fıkra hükümleri de
uygulanır.
Madde 8 -
Kapıdan Satışlar
Kapıdan satışlar; işyeri, fuar,
panayır gibi satış mekânları dışında, önceden mutabakat
olmaksızın yapılan değeri 1.000.000 Türk Lirasını aşan,
tecrübe ve muayene koşullu satışlardır. Bu tür satışlarda;
tüketici, yedi günlük tecrübe ve muayene süresi sonuna kadar
malı, kabul veya hiçbir gerekçe göstermeden, reddetmekte
serbesttir. Satıcı almış olduğu bedeli, kıymetli evrakı ve
tüketiciyi bu hukuki işlemden dolayı borç altına sokan her
türlü belgeyi, cayma bildiriminin kendisine iadeli taahhütlü
mektup ya da noter aracılığı ile ulaşması veya bizzat teslim
edilmesi tarihinden itibaren 10 gün içerisinde tüketiciye iade
etmekle ve 20 gün içerisinde de malı geri almakla yükümlüdür.
Tüketici, malı kendisine teslim
anındaki durumu ile geri vermekle ve kullanım söz konusu ise,
kullanma dolayısıyla malın ticari değerindeki kaybı tazminle
yükümlüdür. Malın tüketicinin zilyedinde bulunması, başlı
başına bir değer azalmasını ifade etmez. Mal veya hizmetin
iadesi imkânsızlaşmış veya iade amaca aykırı hale gelmişse
tüketici, bu mal veya hizmetten sağladığı fayda kadar bir
bedeli satıcıya ödemekle yükümlüdür. Satıcının mal veya
hizmeti işyeri dışında satışa sunması, teamül, ticari örf veya
adetten ise, bu madde uygulanmaz. Taksitle yapılan kapıdan
satışlarda, ayrıca 6. madde hükümleri de uygulanır. Birinci
fıkrada belirtilen 1.000.000 liralık değer, her yılın Ekim ayı
sonunda Devlet İstatistik Enstitüsü'nün Toptan Eşya Fiyatları
Endeksinde meydana gelen ortalama fiyat artışı oranında artar.
Bu durum, Bakanlıkça her yıl Aralık ayı içinde Resmi Gazetede
ilan edilir.
Madde 9 -
Kapıdan Satışlarda Satıcının Yükümlülüğü
Kapıdan satışlarda satıcı,
hazırladığı sözleşme, fatura veya tesellüm makbuzu ile
birlikte en az 12 punto siyah koyu harflerle yazılmış
"Tüketicinin hiçbir hukuki ve cezai sorumluluk üstlenmeksizin
ve hiçbir gerekçe göstermeksizin yedi gün içerisinde malı
reddederek alım-satım işleminden cayma hakkının var olduğunu
ve cayma ihbarının satıcıya bildirimi tarihinden itibaren on
gün içinde de tüketicinin vermiş olduğu bedelin, kıymetli
evrakın ve tüketiciyi bu hukuki işlemden dolayı borç altına
sokan her türlü belgenin satıcı tarafından iade edileceğini
bildiren bir belgeyi; sahip olduğu hakların kendisine
anlatıldığını, cayma hakkını açıklayan belgenin kendisine
teslim edilip satıcının açık adresinin bildirilmiş olduğunu
beyan eden ve tüketici tarafından da imzalanmış olan bir
tutanak karşılığında tüketiciye vermekle yükümlüdür. Satıcı
tüketiciden almış olduğu imzalı belgeyi bir uyuşmazlık halinde
mahkemeye ibraz etmekle yükümlüdür. Satıcının bu belgeyi ibraz
edememesi halinde, satıcının bu belgede belirtilmiş olan
borçlarını yerine getirmemiş olduğu kabul edilir.
Madde 10 -
Tüketici Kredisi
Tüketicilerin banka veya benzeri
finans kurumlarına bir mal veya hizmeti satın almak amacıyla
tüketici kredisi almak için başvurmaları durumunda banka veya
finansman kuruluşları ile tüketiciler arasında yazılı bir
sözleşmenin yapılması ve bu sözleşmenin bir nüshasının da
tüketiciye verilmesi zorunludur. Taraflar arasında akdedilen
sözleşmede öngörülen kredi şartları, sözleşme süresi
içerisinde tüketici aleyhinde değiştirilemez.
Sözleşmede;
a) Faizin hesaplandığı yıllık
oran,
b) Ödeme tarihleri, anapara,
faiz, fon ve diğer masrafların ayrı ayrı belirtildiği ödeme
planı,
c) Tüketici kredisi tutarı,
d) Faiz ve diğer unsurlarla
birlikte toplam borç tutarı,
e) İstenecek teminatlar,
f) Gecikme faizi oranı,
g) Borçlunun temerrüde düşmesinin
hukuki sonuçları,
h) Kredinin vadesinden önce
kapatılmasına ilişkin şartlar, aranır.
Tüketici, banka veya finans
kurumlarına borçlandığı toplam miktarı önceden ödeyebileceği
gibi aynı zamanda vadesi gelmemiş bir ya da birden çok taksit
ödemesinde de bulunabilir. Her iki durumda da banka veya
finans kurumları, ödenen miktara göre gerekli faiz, komisyon
indirimini yapmakla yükümlüdürler. Banka veya finans
kurumlarının, tüketici kredisini, belirli bir mal veya
hizmetin satın alınması ya da belirli bir satıcı ile yapılacak
hukuki işlem koşulu ile vermeleri durumunda bunlar, satılan
malın ayıbından ötürü tüketiciye karşı satıcı ile müştereken
ve müteselsilen sorumlu olurlar.
Madde 11 -
Süreli Yayınlar
Süreli yayınlara abone olan
tüketiciler, abonelik sözleşmesinde yer alan fiyat ve niteliğe
ilişkin koşullara aykırı davranılması halinde, abone
işlemlerini yapan sorumlu kişiye ya da yayın kurumuna
isteklerini yazılı olarak bildirmek kaydıyla aboneliklerine
tek taraflı son verebilirler. Yayıncı, abone ücretinin geri
kalan kısmını hiçbir kesinti yapmaksızın 15 gün içinde iade
etmekle yükümlüdür. Tüketicinin aboneliğe son verme isteği;
yazılı bildirimin satıcıya ulaştığı tarihten itibaren günlük
yayınlarda 15 gün, haftalık yayınlarda 1 ay, aylık yayınlarda
3 ay sonra yürürlüğe girer. Daha uzun süreli yayınlarda ise,
bildirimden sonraki ilk yayını müteakiben yürürlüğe konulur.
Madde 12 -
Etiket
Ticaret konusu olan ve perakende
satışa arz edilen malların veya ambalajların yahut kaplarının
üzerine kolaylıkla görülebilir, okunabilir şekilde o malın
menşei, cinsi ve fiyatı hakkında bilgileri içeren etiket
konulması mümkün olmayan hallerde aynı bilgileri kapsayan
listelerin görülebilecek şekilde uygun yerlere asılması
zorunludur. Hizmetlerin tarife ve fiyatlarını gösteren
listeler de birinci fıkraya göre düzenlenerek asılır.
Bakanlık, etiket ve tarife listelerinin şeklini, içeriğini,
usul ve esaslarını bir yönetmelikle düzenler. Belediyeler, bu
madde hükümlerinin uygulanması ve izlenmesine ilişkin işleri
yürütmekle görevlidirler.
Madde 13 -
Garanti Belgesi
İthalatçı veya imalatçı firmalar
ithal ettikleri veya ürettikleri sanayi malları için garanti
belgesi düzenlemek zorundadırlar. Garanti belgesinin tekemmül
ettirilerek tüketiciye verilmesi sorumluluğu tüketicinin malı
satın aldığı satıcı, bayi, acente ya da temsilciliklere
aittir. Garanti süresi malın teslim tarihinden başlar ve
asgari bir yıldır. Garanti belgeleri, satın alınan mala
ilişkin faturanın tarih ve sayısı ile bandrol ve seri
numarasını içermek zorundadır. Satıcı; garanti belgesi
kapsamındaki malların, garanti süresi içerisinde, gerek
malzeme ve işçilik gerekse montaj hatalarından dolayı
arızalanması halinde malı işçilik masrafı, değiştirilen parça
bedeli ya da başka herhangi bir ad altında hiçbir ücret talep
etmeksizin tamir ile yükümlüdür. Garanti süresi içerisinde sık
sık arızalanması sonucu maldan yararlanamamanın süreklilik arz
etmesi veya tamiri için gereken azami sürenin aşılması
hallerinde, tüketici, malın ücretsiz olarak yenisi ile
değiştirilmesini satıcıdan talep edebilir. Satıcı bu talebi
reddedemez. Tüketicinin bu talebine karşı satıcı, bayi,
acente, imalatçı-üretici ve ithalatçı müştereken ve
müteselsilen sorumludurlar. Tüketicinin malı kullanım
kılavuzunda yer alan hususlara aykırı kullanmasından
kaynaklanan arızalar, iki ve üçüncü fıkra hükümleri kapsamı
dışındadır. Bakanlık, hangi sanayi mallarının garanti belgesi
ile satılmak zorunda bulunduğunu ve bu malların arızalarının
tamiri için gereken azami süreleri Türk Standartları Enstitüsü
ile birlikte müştereken tespit ve ilanla görevlidir.
Madde 14 -
Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu
Sanayi mallarından ithal edilmiş
olanların, bakım, onarım ve kullanılmasına ait tanıtma ve
kullanım kılavuzlarının aslına uygun Türkçe tercümeleriyle,
yurt içinde üretilenlerin bakım, onarım ve kullanılmasını
gösterir Türkçe tanıtım ve kullanım kılavuzlarıyla birlikte
satılması zorunludur. Bakanlık, sanayi mallarından
hangilerinin tanıtma ve kullanım kılavuzu ile satılmak zorunda
bulunduğunu Türk Standartları Enstitüsü ile birlikte tespit ve
ilanla görevlidir.
Madde 15 -
Servis Hizmetleri
İthalatçı ve imalatçılar
sattıkları sanayi malları için o malın Bakanlıkça tespit ve
ilan edilen kullanım ömrü süresince, bakım, onarım ve servis
hizmetlerini yürütecekleri istasyonları kurmak ve yeterli
sayıda teknisyen kadrosu ile yedek parça stoku bulundurmak
zorundadırlar. Bakanlık, hangi mallar için servis istasyonları
kurulmasının zorunlu olduğu ile servis istasyonlarının kuruluş
ve işleyişine dair usul ve esasları Türk Standartları
Enstitüsü ile müştereken tespit ve ilanla görevlidir.
Madde 16 -
Ticari Reklam ve İlanlar
Ticari reklam ve ilanların
yasalara ve genel ahlaka uygun, dürüst ve doğru olmaları
esastır. Tüketici aldatıcı, yanıltıcı veya onun tecrübe ve
bilgi noksanlıklarını istismar edici, tüketicinin can ve mal
güvenliğini tehlikeye düşürücü, şiddet hareketlerini ve suç
işlemeye özendirici, kamu sağlığını bozucu, hastaları,
yaşlıları, çocukları ve özürlüleri istismar edici reklam ve
ilanlar yapılmaz.
Madde 17 -
Reklam Kurulu
Ticari reklam ve ilanlarda
uyulması gereken ilkeleri belirlemek, bu ilkeler çerçevesinde
ticari reklam ve ilanları incelemek ve inceleme sonucuna göre
16. madde hükümlerine aykırı hareket edenleri cezalandırmak,
söz konusu reklam ve ilanları durdurmak ve/veya aynı yöntemle
düzenlemek hususlarında Bakanlığa öneride bulunmakla görevli
bir Reklam Kurulu kurulmuştur. Reklam Kurulu, ticari reklam ve
ilanlarda uyulması gereken ilkeleri belirlemede; ülke
koşullarının yanı sıra, reklamcılık alanında evrensel kabul
görmüş tanım ve kuralları da dikkate alır. Başkanlığı, Bakanın
görevlendireceği ilgili Genel Müdür tarafından yürütülen
Reklam Kurulu;
a) Bakanlıkça, yükseköğretim
görmüş ve iktisat, maliye, hukuk ve işletmecilik dallarından
birinde veya birkaçında en az 10 yıllık tecrübesi bulunan
kişiler arasından görevlendirilecek bir üye,
b) Adalet Bakanlığı'nca bu
Bakanlıkta idari görevlerde çalışan hâkimler arasından
görevlendirilecek bir üye,
c) Türkiye Radyo-Televizyon
Kurumu'nca görevlendirilecek bir üye,
d) Yükseköğretim Kurulunun
reklamcılık alanında uzman üniversite öğretim elemanları
arasından seçeceği bir üye,
e) Türk Tabipleri Birliği Merkez
Konseyi'nin görevlendireceği bir üye,
f) Türkiye Barolar Birliğinin
görevlendireceği bir üye,
g) Türkiye Odalar ve Borsalar
Birliğinin görevlendireceği bir üye,
h) Ankara, İstanbul ve İzmir
Gazeteciler Cemiyetlerinin kendi aralarından seçeceği bir üye,
i) Reklamcılar derneklerinin veya
varsa üst kuruluşlarının seçeceği bir üye,
j) Tüketici Konseyinin Konseye
katılan tüketici örgütü temsilcileri arasından seçeceği bir
üye,
k) Türkiye Ziraat Odaları
Birliğinin görevlendireceği bir üye,
l) Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar
Konfederasyonunun görevlendireceği bir üye,
m) Türk Standartları
Enstitüsünden bir üye,
n) Diyanet İşleri Başkanlığından
bir üye,
o) Mühendis Odaları Birliğinden
bir üye,
p) İşçi Konfederasyonlarından iki
üye,
Olmak üzere 17 üyeden oluşur.
Kurul üyelerinin görev süreleri üç yıldır. Süresi bitenler
yeniden görevlendirilebilir veya seçilebilir. Üyelikler
herhangi bir sebeple boşaldığı takdirde boşalan yerlere üçüncü
fıkra esasları dâhilinde bir ay içerisinde görevlendirme veya
seçim yapılır. Kurul ayda en az bir defa veya ihtiyaç
duyulduğu her zaman Başkanın çağrısı üzerine toplanır. Kurul,
Başkan dâhil en az dokuz üyenin hazır bulunması ile toplanır
ve toplantıya katılanların çoğunluğu ile karar verir. Kurul,
gerekli görülen hallerde sürekli ve geçici olarak görev yapmak
üzere özel ihtisas komisyonları kurabilir. Kurulun bu
komisyonlarda görev yapmasını uygun göreceği kamu personeli,
ilgili kamu kuruluşlarınca görevlendirilir. Kurul üyeleri ile
özel ihtisas komisyonu üyelerinden kamu görevlisi olanlara
verilecek huzur hakkı ve kamu görevlisi olmayan kurul
üyelerine ödenecek huzur ücreti Bakanlıkça belirlenir. Kurulun
sekretarya hizmetleri Bakanlık tarafından yerine getirilir.
Reklam kurulunun görevleri, kuruluş, çalışma usul ve esasları
ile sekretarya hizmetlerinin ne suretle yerine getirileceği
Bakanlık tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.
Madde 18 -
Zararlı ve Tehlikeli Mal ve Hizmetler
Tüketicinin kullanımına sunulan
mal ve hizmetlerin kişi ve çevre sağlığına zararlı veya
tehlikeli olabilmesi durumunda, bu malların emniyetle
kullanılabilmesi için üzerine veya ekli kullanım
kılavuzlarına, bu durumla ilgili açıklayıcı bilgi ve uyarılar,
açıkça görülecek ve okunacak şekilde konulur veya yazılır.
Bakanlık, hangi mal ve hizmetlerin açıklayıcı bilgi ve
uyarıları taşıması gerektiğini ve bu bilgi ve uyarıların
şeklini ve yerini Türk Standartları Enstitüsü ile birlikte
tespit ve ilanla görevlidir.
Madde 19 -
Kalite Denetimi
Bakanlık, tüketicinin can ve mal
güvenliği ile fizik ve çevre sağlığına ve bu konularda
bilgilendirilmesine ilişkin, standardına göre veya standardı
yoksa standarda esas teşkil etmek üzere belirlenecek
özelliklere göre yapılacak kalite denetimi ile mal, hizmet ve
tesislerin belgelendirilmesi hakkındaki usul ve esasları, Türk
Standartları Enstitüsünün görüşünü alarak tespit ve ilanla
görevlidir. Ancak 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu uyarınca
Turizm Bakanlığından belgeli ve belgelendirilecek tesisler bu
uygulamadan muaftır.
Madde 20 -
Tüketicinin Eğitilmesi
Tüketicinin eğitilmesi konusunda
her derecedeki okulların ders programlarına Milli Eğitim
Bakanlığınca gerekli ilaveler yapılır. Tüketicinin eğitilmesi
ve aydınlatılması için kitap, mecmua ve broşür çıkarılmasına
ve tüketicinin bilinçlendirilmesi için radyo ve
televizyonlarda programlar düzenlenmesine ilişkin usul ve
esaslar, Tüketici Konseyinin önerisi ile Bakanlıkça tespit ve
ilan olunur.
ÜÇÜNCÜ KISIM -
Tüketici Kuruluşları
Madde 21 -
Tüketici Konseyi
Tüketicinin sorunlarının,
ihtiyaçlarının ve çıkarlarının korunmasına ilişkin gerekli
tedbirleri araştırmak, sorunların tüketici lehine çözülmesi
için alınacak tedbirlerle, bu Kanunun uygulanmasına yönelik
tedbirlere dair görüşleri ilgili mercilere iletmek amacıyla,
Bakanlığın koordinatörlüğünde bir "Tüketici Konseyi" kurulur.
Tüketici Konseyi, Bakanın veya görevlendireceği bir bakanlık
görevlisinin başkanlığında, Adalet, İçişleri, Maliye, Milli
Eğitim, Sağlık, Ulaştırma, Tarım ve Köyişleri, Turizm ve Çevre
Bakanlıkları ile Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı,
Hazine Müsteşarlığı, Dış Ticaret Müsteşarlığı, Devlet
İstatistik Enstitüsü Başkanlığı, Türk Standartları Enstitüsü
Başkanlığı, Milli Prodüktivite Merkezi, Diyanet İşleri
Başkanlığı, Türk Belediyecilik Derneği, İşçi Sendikaları
Konfederasyonları, Türkiye Milli Kooperatifler Birliği, Yüksek
Öğretim Kurulu, Türkiye Barolar Birliği, Türk Mimar Mühendis
Odaları Birliği, Türk Eczacılar Birliği, Türk Tabipler
Birliği, Türkiye Ziraat Odaları Birliği, Milli Kalite Konseyi,
Ahilik Araştırma ve Kültür Vakfı ve Tüketici Örgütleri
temsilcilerinden oluşur. Tüketici Konseyini oluşturan kurum ve
kuruluşların temsilcilerinin sayı ve nitelikleri ile Tüketici
Konseyine katılabilmek için tüketici örgütlerinin sahip
olmaları gereken asgari üye sayısı ve bu örgütlerin Tüketici
Konseyine gönderecekleri temsilci sayısı Bakanlıkça
belirlenir. Ancak, kamu kurum ve kuruluşlarından gelen
temsilcilerin sayısı, hiçbir şekilde Tüketici Konseyinin
toplam üye sayısının %50'sinden fazla olamaz. Tüketici Konseyi
yılda en az bir kez toplanır. Tüketici Konseyinin çalışma usul
ve esasları ile diğer hususlar Bakanlıkça çıkarılacak bir
yönetmelikle düzenlenir.
Madde 22 -
Tüketici Sorunları Hakem Heyeti
Bakanlık, il ve ilçe
merkezlerinde, tüketiciler ile satıcılar arasında çıkan
uyuşmazlıklara çözüm bulmak amacıyla belediyelerle koordineli
olarak, en az bir "tüketici sorunları hakem heyeti"
oluşturmakla görevlidir. Başkanlığı Sanayi ve Ticaret İl
Müdürü veya görevlendireceği bir memur tarafından yürütülen
tüketici sorunları hakem heyeti; belediye başkanının konunun
uzmanı belediye personeli arasından görevlendireceği bir üye,
baronun mensupları arasından görevlendireceği bir üye, ticaret
ve sanayi odası ile esnaf ve sanatkar odalarının
görevlendireceği bir üye ve tüketici örgütlerinin seçeceği bir
üye olmak üzere başkan dahil 5 üyeden oluşur. Ticaret ve
Sanayi Odası ya da ayrı ayrı kurulduğu yerlerde ticaret odası
ile esnaf ve sanatkar odalarının görevlendireceği üye,
uyuşmazlığın satıcı tarafını oluşturan kişinin tacir veya
esnaf ve sanatkar olup olmamasına göre ilgili odaca
görevlendirilir. Bakanlık taşra teşkilatının bulunmadığı il ve
ilçelerde tüketici sorunları hakem heyetinin başkanlığı en
büyük mülki amir ya da görevlendireceği bir memur tarafından
yürütülür. Tüketici sorunları hakem heyetinin oluşumunun
sağlanamadığı yerlerde noksan üyelikler, belediye
meclislerince re'sen doldurulur. Tüketici sorunları hakem
heyetlerinin vereceği kararlar, tüketici mahkemelerinde delil
olarak ileri sürülebilir. Uyuşmazlık konusu mal veya hizmet
bedelinin 5.000.000 Tl'yi aşmadığı hallerde, bu heyetlerce
verilmiş bir karar olmaksızın tüketici mahkemelerine
başvurulamaz. Bu parasal sınır, her yıl 8 inci maddenin son
fıkrasında gösterilen usul çerçevesinde yeniden belirlenir.25
inci maddede cezai yaptırıma bağlanmış hususlara ilişkin
uyuşmazlıklar, tüketici sorunları hakem heyetlerinin görev ve
yetki kapsamı dışındadır. Tüketici sorunları hakem
heyetlerinin kurulması, çalışması, usul ve esasları ile diğer
hususlar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ KISIM
- Yargılamaya ve Cezaya İlişkin Hükümler
Madde 23 -
Tüketici Mahkemeleri
Bu Kanunun uygulamasıyla ilgili
olarak çıkacak her türlü ihtilaflara tüketici mahkemelerinde
bakılır. Tüketici mahkemelerinin yargı çevresi, Hakimler ve
Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenir. Tüketici mahkemeleri
nezdinde tüketiciler, tüketici örgütleri ve Bakanlıkça
açılacak davalar her türlü resim ve harçtan muaftır. Tüketici
Mahkemelerinde görülecek davalar Hukuk Usulü Muhakemeleri
Kanununun Yedinci Babı, Dördüncü Faslı hükümlerine göre
yürütülür.
Madde 24 -
Üretimin, Satışın Durdurulması ve Malın Toplatılması
Satışa sunulan bir seri malın
ayıplı olması durumunda Bakanlık veya tüketici örgütleri,
ayıplı seri malın üretiminin ve satışının durdurulması ve
satış amacıyla elinde bulunduranlardan toplatılması için dava
açabilirler. Mahkeme, dava sonunda ayıplı malların
toplatılması kararını vermişse; ayıplı malın ve ayıbın
niteliğine göre bu malların, satıcıya iade edilip edilmemesine
de karar verir. Ancak, malların toplatılması için yapılan her
türlü masraf, aleyhine karar verilen kişi tarafından
ödenmedikçe mallar kendisine iade edilmez. Dava konusu malları
satış amacıyla elde etmiş olan üçüncü kişilerin açacakları
rücu davaları da asıl davaya bakan mahkemede görülür. Ayıplı
malları satın alan tüketicilerin uğradıkları maddi ve manevi
zararlar nedeniyle tek tek dava açma hakları saklıdır.
Madde 25 - Ceza
Hükümleri
4 üncü maddenin yedinci
fıkrasında, 5 inci maddenin birinci fıkrasına, 6 ncı maddenin
üçüncü fıkrasına, 7 inci maddenin üçüncü fıkrasına, 9 uncu
maddenin birinci fıkrasına, 10 uncu maddenin birinci fıkrasına
ve 12 inci maddenin bir ve ikinci fıkralarına aykırı hareket
edenler hakkında 5.000.000 lira para cezası uygulanır.8 inci
maddenin ikinci fıkrasına, 13 üncü maddenin bir ve ikinci
fıkralarına, 14 üncü maddenin birinci fıkrasına, 15 inci
maddenin birinci fıkrasına, 27 inci maddenin ikinci fıkrasına
aykırı hareket edenler hakkında 10.000.000 lira para cezası
uygulanır. 16. maddeye aykırı hareket edenler hakkında
200.000.000 lira para cezası uygulanır. 16. maddeye aykırılık,
ülke düzeyinde yayın yapan yazılı, sözlü, görsel vesair
araçlar ile gerçekleşmiş ise, cezanın on katı uygulanır.
Bakanlık ayrıca ticari reklam veya ilanın durdurulması ve/veya
aynı yöntemle düzeltilmesini ilgililerden ister. Bu isteğe
rağmen 16. maddeye aykırılığın devamı halinde, Bakanlık ticari
reklam veya ilanın durdurulması ve/veya aynı yöntemle
düzeltilmesi talebi ile tüketici mahkemelerine başvurabilir.
18 inci ve 19 uncu maddeye aykırı hareket edenler hakkında
100.000.000 lira para cezası uygulanır. Ayrıca 18 inci madde
uyarınca mecburi standartına aykırı olarak imal edilen malın,
tüketicinin, can ve mal güvenliği ve sağlığı ile doğrudan
ilginin bulunması ve standartına intibak ettirilmesinin
imkansız olması hallerinde tüketici mahkemesi, doğrudan veya
Bakanlığın başvurusu üzerine üretim ve satışın engellenmesi
için işyerinin kapatılmasına ve malın müsaderesine ve
gerektiğinde tüketim ve kullanım amacıyla elinde
bulunduranlardan toplatılmasına karar verebilir. Bu fıkranın
uygulandığı hallerde, verilip kesinleşen işyeri kapatma karar
özetleri, büyük harfle yazılmak suretiyle ve kapatma süresi
kadar kalmak üzere kapatılan işyerinin göze çarpan bir yerine
yapıştırılır. Ayrıca karar özeti mahkemece Cumhuriyet
Başsavcılığına bildirilir ve masrafı daha sonra faillerden
alınmak üzere Ankara, İstanbul, İzmir'de yayınlanan ve tirajı
yüzbinin üzerinde bulunan bir veya iki gazetede ve ayrıca
varsa suç yerinde yayınlanan mahalli bir gazetede derhal ilan
edilir. Yukarıdaki fıkralarda belirtilen para cezaları, suçun
aynı yıl içerisinde tekerrürü halinde iki misli olarak
uygulanır. Para cezaları her yılın başında Türk Ceza Kanununun
Ek 2 inci madde hükümleri uyarınca arttırılır. Bu Kanunda
yazılı fiiller hakkında verilecek idari para cezaları, bu
fiiller için diğer kanunlarda yazılı cezaların uygulanmasına
engel olmaz.
Madde 26 -
Cezalarda Yetki, İtiraz ve Zamanaşımı
25. maddenin;
a) Birinci fıkrasında düzenlenen
12 inci maddenin bir ve ikinci fıkralarına aykırılık halinde
öngörülen cezalar belediye encümenlerince,
b) Üçüncü fıkrasında gösterilen
cezalar Bakanlık tarafından,
c) Diğer cezalar o yerin mülki
amiri tarafından verilir.Bu Kanunda düzenlenen her türlü para
cezası, idari niteliktedir.Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden
itibaren en geç yedi gün içerisinde yetkili idari mahkemesine
itiraz edebilir.İtiraz, idarece verilen cezanın yerine
getirilmesini durdurmaz ve zaruret görülmeyen hallerde evrak
üzerinde inceleme yapılarak en kısa sürede sonuçlandırılır.
İtiraz üzerine idare mahkemesince verilen kararlar kesindir.25
inci maddeye göre verilen para cezaları, Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur. Bu
Kanunda düzenlenen idari para cezalarının verilmesine ilişkin
cezai zamanaşımı süresi bir yıldır. Zamanaşımı süresi bu
Kanunun hükümlerine aykırı fiilin işlendiği tarihte başlar.
Sürekli veya tekrarlanan ihlaller söz konusu ise süre, ihlalin
sona erdiği ya da en son tekrarlandığı günden itibaren başlar.
Karar aleyhine yargı yoluna başvurulmuş olması tahsil
zamanaşımını keser. Cezalar, cezayı vermeye yetkili merci
tarafından yedi gün içerisinde ilgilinin mensup olduğu meslek
kuruluşuna bildirilir.
BEŞİNCİ KISIM -
Çeşitli Hükümler
Madde 27 -
Denetim
Bu Kanunun uygulanmasında,
Bakanlık müfettişleri ve kontrolörleri ile Bakanlıkça ve
belediyelerce görevlendirilecek personel; fabrika, mağaza,
dükkan, ticarethane, depo, ambar gibi her türlü mal konulan
ve/veya satılan veya hizmet sunulan yerlerde denetleme,
inceleme ve araştırma yapmaya yetkilidirler. Bu Kanunun
kapsamına giren hususlarda yetkili ve görevli kişi ve
kuruluşlara her türlü bilgi ve belgelerin doğru olarak
gösterilmesi ve asıl ve onaylı kopyalarının verilmesi
zorunludur.
Madde 28 -
Laboratuar
Bakanlık, bu Kanunun uygulanması
için laboratuarlar kurabilir veya Bakanlıkların Kurulu bulunan
laboratuarlarından istifade edebilir; kalite kontrolü yapacak
resmi ve özel kuruluş laboratuarlarında bulunması gereken
asgari teknik özellikleri ilgili bakanlıklar ile müştereken
tespit ve ilanla görevlidir. Bakanlıkça yapılan denetimler
sırasında alınan numunelerin tahlilleri resmi veya özel
kuruluş laboratuarlarında yaptırılabilir. Tahlil sonuçlarının
standardına aykırı çıkması halinde, buna ilişkin tüm giderler
üretici kişi veya kuruluş tarafından ödenir. Bu giderler, Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Kanun hükümlerine göre tahsil
olunur.
Madde 29 -
Ödenek
Bu Kanunla kurulan Tüketici
Konseyi, tüketici sorunları hakem heyetleri ve Reklam
Kurulunun kuruluş ve çalışmalarına ilişkin masraflar ile sair
harcamalar, Bakanlık bütçesine konulacak ödenekten karşılanır.
Yeni kurulacak ve sermayeleri en az yüz milyon Lira ve daha
yukarıda olan anonim ve limited şirket statüsündeki tüm
ortaklıkların sermayelerinin ve sermaye artırımı halinde artan
kısmın binde ikisi nispetinde yapılacak ödemeler, TC Merkez
Bankası nezdinde açılacak bir hesapta toplanır. Bu hesapta
toplanan paraların yüzde beşi bu Kanunun uygulanmasında görev
alan kuruluşlar tarafından, yüzde doksan beşi ise 4054 sayılı
Kanunla kurulan "Rekabet Kurumu" tarafından kullanılır.
Madde 30 -
Diğer Hükümler
Bu Kanunda hüküm bulunmayan
hallerde genel hükümler uygulanır.
Madde 31 -
Yönetmelikler ve Düzenlemeler
Bu Kanunda öngörülen
yönetmelikler, Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir yıl
içerisinde ilgili kamu kuruluşları, mesleki üst kuruluşlar ve
tüketici örgütlerinin görüşleri alınarak Bakanlıkça çıkarılır.
Bakanlık, bu Kanunun uygulamasıyla ilgili olarak mevzuat
çerçevesinde gerekli tedbirleri almaya ve düzenlemeleri
yapmaya yetkilidir.
Madde 32 -
Kaldırılan Hükümler
3489 sayılı Pazarlıksız Satış
Mecburiyetine Dair Kanun, 632 sayılı İthal veya Yurt İçinde
İmal Edilen Taşıt Araçları, Motor, Makina Alet ve Cihazların
Tanıtmalık ile Birlikte Satışı Hakkında Kanun yürürlükten
kaldırılmıştır.
GEÇİCİ MADDE 1
Tüketici mahkemeleri kuruluncaya
kadar bu mahkemelerde görülmesi gereken davalara bakacak
mahkemeleri, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu belirler.
Madde 33 -
Yürürlük
Bu Kanun yayımı tarihinden 6 ay
sonra yürürlüğe girer.
Madde 34 -
Yürütme
Bu Kanun
hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
|
